RAPORT - Mamy powody do optymizmu

Zwycięzcą tegorocznego III Rankingu Gmin Lubuskiego Trójmiasta jest gmina Bojadła. Wysoką pozycję w Rankingu gmina zawdzięcza środkom pozyskanym z Unii Europejskiej. Dzięki nim z dalekiego miejsca, jakie zajęła w roku ubiegłym (ostatnie z wynikiem 2,09), w tym roku skoczyła na pierwsze.

Wysoka pozycja Zielonej Góry wynika przede wszystkim z jej metropolitalnego charakteru, mniej z bieżącego działania jej władz. Na kolejnych miejscach uplasowały się gmina Babimost, Świdnica, Czerwieńsk, Bytom Odrzański. Nieco lepiej niż w latach ubiegłych wypadł Sulechów.

Na końcu Rankingu tradycyjni już outsiderzy (z tym, że gmina Kolsko występuje w Rankingu po raz pierwszy). Gminy te powinny być dla Lubuskiego Trójmiasta i jego samorządowych animatorów przedmiotem szczególnej troski, a dla publicystów przyczynkiem do zgłębiania powodów ich niskich pozycji. Jednocześnie z naciskiem chcę przypomnieć, że syntetyczny wskaźnik rankingowy i klasyfikacja gmin z niego wynikająca nie są celem samym w sobie. Ranking dopiero w korelacji z danymi wyjściowymi nabiera merytorycznego sensu, nie tracąc jednocześnie swojej publicystycznej atrakcyjności.

Dochody budżetu

To najważniejsza liczba w budżecie każdej gminy, bo to ona tworzy „horyzont" dla wydatków i świadczy o zasobności gminy. Wysoka pozycja gminy miejskiej Zielona Góra (3.857 zł w przeliczeniu na jednego mieszkańca) nie powinna dziwić. Podobnie wysoka pozycja gminy Bojadła ( 3204 zł/1 mieszkańca) z powodu dużego, jak na tę gminę, zastrzyku środków unijnych. Równie nieźle wypadła gmina Babimost (2.973 zł), Świdnica (2.882 zł), Bytom Odrzański (2.631 zł) i Czerwieńsk.(2.514 zł).

W kategorii „Dochody budżetu" nadspodziewanie dobrze wypadła gmina Siedlisko z wynikiem - 2.375 zł/1 mieszkańca. Za to dosyć słabo gmina wiejska Zielona Góra z wynikiem 2.296 zł/1 mieszkańca. Słabo w Rankingu, od trzech lat, wypada Nowa Sól miasto z wynikiem 2.290 zł/1 mieszkańca, ledwo przekraczając średnią krajową (2.247 zł/mieszk.).

Na dole rankingowej tabeli „wylądowały" trzy gminy: Nowe Miasteczko, Nowa Sól gmina wiejska i Kożuchów, osiągając dochody niższe od średniej krajowej. To że tylko trzy gminy Lubuskiego Trójmiasta sytuują się poniżej średniej krajowej, możemy uznać za całkiem dobry wynik. Jednak patrząc na dystans dzielący budżet Kożuchowa (1.850 zł/mieszk.) i gminy wiejskiej Nowa Sól (1.997 zł/mieszk.), należy bardzo poważnie rozważyć sposoby zmiany tego stanu. Niska pozycja miejskiej oraz wiejskiej gminy Nowa Sól pokazuje, że oddziaływanie nowosolskiej strefy gospodarczej jest wciąż zbyt słabe, przynajmniej na poziom dochodów własnych gminy.

Inwestycje

Poziom gminnych inwestycji świadczy o dynamice gminnego budżetu, tak w wartościach bezwzględnych, jak i w relacji do wielkości dochodów budżetowych. O proinwestycyjnej dynamice świadczy udział wydatków inwestycyjnych w odniesieniu do wielkości budżetu. Godne zauważenia jest to, że 11 gmin LT ma mniej niż 20% udziału inwestycji w budżecie (Zielona Góra gmina miejska, Czerwieńsk, Bytom Odrzański, Nowa Sól-gmina miejska, Zielona Góra gmina wiejska, Zabór), aż pięć gmin LT udział inwestycji w budżecie ma mniejszy niż 10% (Kargowa, Otyń, Siedlisko, Kolsko, Trzebiechów).

Trzeba też zauważyć, że gmina Kożuchów, mająca najniższe dochody budżetowe, inwestuje na poziomie 27%, podobnie zresztą jak gmina wiejska Nowa Sól, druga od końca, jeżeli idzie o osiągane dochody budżetowe. Przykład obu gmin dowodzi, że pomimo nie najwyższych dochodów można realizować ambitne plany inwestycyjne.

Środki pozyskane z UE

W III Rankingu Gmin Lubuskiego Trójmiasta uwzględniono wszystkie, a nie tylko unijne, dotacje. Uwzględniono także środki pozyskane przez gminy w ramach międzygminnych umów o współpracy. Pomimo zawarcia kilku takich formalnych umów, jedynie trzy gminy: Zielona Góra gmina miejska, Zielona Góra gmina wiejska i gmina Świdnica zdołały w wyniku takiej współpracy pozyskać środki zagraniczne na własne inwestycje.

Warto przypomnieć, że środki z UE (z zastrzeżeniem z akapitu wyżej) nie zawsze „idą" na inwestycje, część z nich pozyskiwana jest w ramach projektów „miękkich". Dla oceny rankingowej nie zastosowaliśmy jednak tego rozróżnienia, bo według nas, organizatorów, każda zewnętrzna pomoc finansowa jest mile widziana. Przecież rozwój gminy następuje nie tylko poprzez inwestycje w majątek trwały, ale także poprzez inwestowanie w kapitał ludzki.

W kategorii „Środki pozyskane z UE" na pierwszym miejscu „usadowiła" się gmina Bojadła, która pozyskała w roku ubiegłym 3.465.108,32 zł. Trzecia Zielona Góra gmina miejska pozyskała aż 78.073.881,94 zł. Ta bardzo duża kwota, po przeliczeniu na jednego mieszkańca, przestaje jednak być aż tak imponująca jak w przypadku gminy Bojadła. Zieloną Górę miasto przyrównajmy zatem do Gorzowa, który w 2007 r. pozyskał kwotę sporo mniejszą, bo tylko 13.201.839,28 zł.

Zwrot podatków PIT i CIT

Wielkość zwrotu z podatków PIT i CIT świadczy o indywidualnej zasobności mieszkańców każdej gminy. Statystyka ta nie obejmuje jednak szarej strefy gospodarczej i dochodów indywidualnych z niej pochodzących. Zatem patrząc na niskie wartości zwrotu podatku PIT i CIT, należy uwzględnić prawdopodobieństwo występowania większych, choć nie zawsze legalnych dochodów.

Na czele tej kategorii znalazła się Zielona Góra gmina miasto (1.050 zł/1 mieszkańca), a tuż za nią uplasowała się gmina wiejska Zielona Góra (653 zł/mieszk.). Świadczy to o pozytywnym oddziaływaniu stolicy województwa na sąsiednie gminy. Świadczy także o tym zajęcie trzeciego miejsca przez gminę Świdnica (551 zł/mieszk.), również bezpośrednią sąsiadkę Zielonej Góry. Także wysokie miejsce gminy Sulechów (461 zł/mieszk.) może świadczyć o pozytywnym wpływie Zielonej Góry na poziom indywidualnych dochodów osiąganych przez mieszkańców okolicznych gmin.

Ale w ramach całego Lubuskiego Trójmiasta dystans dzielący najbogatsze gminy od tych najbiedniejszych jest zbyt duży. Pomiędzy statystycznym mieszkańcem gminy Kolsko (161 zł), a statystycznym zielonogórzaninem występuje sześciokrotna różnica. I choć większość mieszkańców gminy Kolsko zapewne nie zarabia aż sześć razy mniej od statystycznego mieszkańca Zielonej Góry, to jednak różnica zarejestrowana na poziomie zwrotów z podatku PIT i CIT do budżetów obu gmin jest szokująco duża.

Podsumowanie

Po trzech edycjach Rankingu Gmin Lubuskiego Trójmiasta warto dostrzec oddziaływanie Zielonej Góry na sąsiadów. Aż dwie sąsiadujące z Zieloną Górą gminy są jednocześnie najbogatszymi w Lubuskim Trójmieście, ten fakt świadczy o rosnącym znaczeniu Winnego Grodu dla rozwoju całego mikroregionu nazywanego Lubuskim Trójmiastem.

Co ciekawe, wyniki Rankingu nie odbiegają w sposób istotny od obiegowych opinii, formułowanych głównie przez samych samorządowców. Ranking ma jednak tę przewagę, że swoje oceny może uzasadnić przy pomocy wskaźników liczbowych.